โบราณคดี

การประชุมเชิงปรึกษาหารือโครงการความร่วมมือด้านงานโบราณคดีใต้น้ำในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ประเภทโครงการ : โบราณคดี

ลักษณะ/ประเภทของโครงการ : การอบรมเชิงปฏิบัติการ

วัน/ระยะเวลา : 12-13 ตุลาคม พ.ศ. 2554

สถานที่ : Thien An Riverside Hotel, Quang Ngai City, Quang Ngai Province, ประเทศเวียดนาม

หลักการและเหตุผล

โครงการความร่วมมือด้านงานโบราณคดีใต้น้ำในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อแก้ไขปัญหางานโบราณคดีใต้น้ำในภูมิภาคอันเนื่องมาจาก การขาดความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ส่งผลให้เกิดการเก็บกู้โบราณวัตถุใต้น้ำในเชิงพาณิชย์ อีกทั้งบางประเทศในภูมิภาคยังไม่มีการฝึกฝนบุคลากรด้านงานโบราณคดีใต้น้ำ

ศูนย์ภูมิภาคโบราณคดีและวิจิตรศิลป์ (SEAMEO SPAFA) ตัดสินใจดำเนินงานในส่วนประกอบที่สามของโครงการ ได้แก่ การพัฒนาการศึกษา ด้วยการช่วยพัฒนาหลักสูตรการศึกษาเรื่องโบราณคดีใต้น้ำให้กับมหาวิทยาลัยในภูมิภาคที่ยังไม่มีการศึกษาในสาขานี้ ระหว่างการดำเนินงานดังกล่าว ซึ่งเป็นโครงการนำร่อง ศูนย์ฯ จะจัดการประชุมกลุ่มย่อยระหว่างหน่วยงานร่วม เพื่อพูดคุยกันถึงสถานการณ์ปัจจุบันของการศึกษาโบราณคดีใต้น้ำในภูมิภาค และช่วยมหาวิทยาลัยศิลปากรสร้างหรือปรับปรุงหลักสูตรการเรียนการสอนโบราณคดีใต้น้ำด้วย

ภูมิหลัง

ศูนย์ภูมิภาคโบราณคดีและวิจิตรศิลป์ (SEAMEO SPAFA) ดำเนินงานด้านโบราณคดีใต้น้ำมาตั้งแต่ปี พ. ศ. 2521 โดยมีหลักสูตรการฝึกอบรมพิเศษและการจัดประชุมร่วมกับผู้เชี่ยวชาญด้านมรดกแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

การประชุมหลายครั้งที่ผ่านมา ผู้เชี่ยวชาญด้านมรดกได้ออกความเห็นว่าจำเป็นต้องมีโครงการระดับภูมิภาคเกี่ยวกับโบราณคดีใต้น้ำที่เป็นรูปธรรมมากขึ้น โดยเน้นไปที่บทบาทของการจัดทำฐานข้อมูลมรดกวัฒนธรรมใต้น้ำในระดับภูมิภาค ตลอดจนจัดกิจกรรมเพื่อเสริมสร้างศักยภาพและยกระดับความตระหนักให้บังเกิดความหวงแหน นับความจำเป็นอย่างยิ่งที่องค์กรระดับภูมิภาค เช่น ศูนย์ภูมิภาคโบราณคดีและวิจิตรศิลป์ (SEAMEO SPAFA) จะจัดให้มีโครงการที่เกี่ยวกับโบราณคดีใต้น้ำ เพื่อสนับสนุนให้เกิดการจัดการ และการศึกษาเรื่องมรดกวัฒนธรรมใต้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพ

เนื่องจาก “วิชาโบราณคดีใต้น้ำ” ไม่ใช่วิชาที่สอนกันทั่วไปในมหาวิทยาลัยทุกแห่งในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นักศึกษาวิชาโบราณคดีจึงมักขาดทักษะในงานโบราณคดีใต้น้ำ และต้องแสวงหาประสบการณ์จากที่อื่นหลังจากสำเร็จการศึกษา ในบางประเทศ วิชาโบราณคดีใต้น้ำจัดเป็นกิจกรรมนอกหลักสูตร ระยะเวลาในการเรียนและฝึกทักษะจึงไม่ต่อเนื่อง เป็นผลให้ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ขาดบุคลกรในสาขานี้ไป

ในขณะที่งานโบราณคดีใต้น้ำเป็นวิชาที่ต้องมีการฝึกอบรมพิเศษในด้านทักษะ และต้องใช้งบประมาณจำนวนมาก แต่มหาวิทยาลัยที่มีการเรียนการสอนวิชาโบราณคดี ควรมีหลักสูตรพื้นฐานวิชาโบราณคดีใต้น้ำด้วย เพื่อเป็นการเปิดโอกาสให้นักศึกษาวิชาโบราณคดี ได้ฝึกทักษะงานโบราณคดีใต้น้ำ โดยไม่ต้องขวนขวายไปเรียนในมหาวิทยาลัยในต่างประเทศ เท่ากับเป็นการเพิ่มขีดความสามารถของคณาจารย์และเสริมสร้างความรู้เกี่ยวกับเรื่องโบราณคดีใต้น้ำในภาพรวม

วัตถุประสงค์

  1. เป็นการยกระดับความตระหนักถึงสถานะของการศึกษาวิชาโบราณคดีใต้น้ำในภูมิภาค
  2. เพื่อช่วยสถาบันการศึกษาสร้างและปรับปรุงหลักสูตรการเรียนการสอนวิชาโบราณคดีใต้น้ำ
  3. เพื่อการเตรียมพร้อมไปสู่ความร่วมมือในอนาคตในระดับภูมิภาคด้านการสงวนรักษาและจัดการมรดกวัฒนธรรมใต้น้ำ
  4. ทบทวนฐานข้อมูลตำแหน่งแหล่งเรือจมในภูมิภาคของ Southeast Asian Maritime and Underwater Cultural Heritage Database (SEAMUCH) และแผนการดำเนินงานในอนาคต

ผลงาน

  • หลักสูตรการเรียนการสอนวิชาโบราณคดีใต้น้ำที่ปรับปรุงแล้ว

ผลลัพธ์

  • เพิ่มศักยภาพการศึกษาวิชาโบราณคดีใต้น้ำให้กับคณาจารย์และนักศึกษา
  • รวบรวมความรู้งานโบราณคดีใต้น้ำในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
  • เพิ่มขีดความสามารถความร่วมมือในงานโบราณคดีใต้น้ำในระดับภูมิภาค
Print Friendly, PDF & Email